Τι είναι η Ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση είναι μία χρόνια γυναικολογική πάθηση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός της κοιλότητας της μήτρας.

Οι εστίες αυτές μπορεί να εντοπίζονται στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες, στο περιτόναιο, στο έντερο, στην ουροδόχο κύστη ή σε άλλες περιοχές της πυέλου.

Η πάθηση μπορεί να προκαλέσει πόνο, φλεγμονή, συμφύσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεάσει τη γονιμότητα.

Παρότι πρόκειται για μία συχνή γυναικολογική νόσο, πολλές γυναίκες παραμένουν αδιάγνωστες για χρόνια, καθώς τα συμπτώματα συχνά θεωρούνται λανθασμένα ως «φυσιολογικοί πόνοι περιόδου».

Πόσο συχνή είναι η ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση αποτελεί μία από τις συχνότερες γυναικολογικές παθήσεις στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής, την καθημερινότητα και πολλές φορές τη γονιμότητα.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων βοηθά στη σωστή αντιμετώπιση και στον καλύτερο σχεδιασμό της αναπαραγωγικής πορείας της γυναίκας.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της ενδομητρίωσης;

• Έντονος πόνος κατά την περίοδο.
• Χρόνιος πυελικός πόνος.
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.
• Πόνος κατά την ούρηση ή την αφόδευση.
• Φούσκωμα και γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
• Έντονη ή παρατεταμένη περίοδος.
• Κόπωση.
• Δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης.

Πότε ο πόνος περιόδου δεν θεωρείται φυσιολογικός;

Πολλές γυναίκες θεωρούν ότι ο έντονος πόνος κατά την περίοδο είναι κάτι που «πρέπει να αντέξουν».

Όταν όμως ο πόνος επηρεάζει την εργασία, την κοινωνική ζωή, τον ύπνο ή απαιτεί συστηματική λήψη αναλγητικών, χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση.

Η ενδομητρίωση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες σοβαρής δυσμηνόρροιας.

Σε αρκετές περιπτώσεις συνυπάρχουν και διαταραχές κύκλου, γεγονός που απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Πού μπορεί να εμφανιστεί η ενδομητρίωση;

• Στις ωοθήκες.
• Στις σάλπιγγες.
• Στο περιτόναιο.
• Στον χώρο πίσω από τη μήτρα.
• Στο έντερο.
• Στην ουροδόχο κύστη.
• Σε βαθύτερους ιστούς της πυέλου.

Η θέση των εστιών επηρεάζει σημαντικά τα συμπτώματα που εμφανίζει κάθε γυναίκα.

Τι είναι τα ενδομητριώματα;

Τα ενδομητριώματα είναι κύστεις των ωοθηκών που σχετίζονται με την ενδομητρίωση.

Συχνά περιέχουν παλαιό αίμα και είναι γνωστά ως «σοκολατοειδείς κύστεις» λόγω της χαρακτηριστικής εμφάνισής τους.

Το μέγεθος, η θέση και ο αριθμός τους μπορεί να επηρεάζουν τόσο τα συμπτώματα όσο και τη γονιμότητα.

Γιατί προκαλεί πόνο η ενδομητρίωση;

Οι εστίες ενδομητρίωσης ανταποκρίνονται στις ορμονικές μεταβολές του κύκλου και προκαλούν φλεγμονή.

Η φλεγμονή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό νεύρων, δημιουργία συμφύσεων και χρόνιο πυελικό πόνο.

Η ένταση του πόνου δεν σχετίζεται πάντα με την έκταση της νόσου. Ορισμένες γυναίκες με περιορισμένες βλάβες έχουν έντονα συμπτώματα, ενώ άλλες με εκτεταμένη νόσο εμφανίζουν ελάχιστες ενοχλήσεις.

Ενδομητρίωση και πόνος στην επαφή

Ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή αποτελεί ένα συχνό αλλά συχνά υποτιμημένο σύμπτωμα της ενδομητρίωσης.

Η ενόχληση μπορεί να είναι επιφανειακή ή βαθιά και να επηρεάζει σημαντικά τη σεξουαλική ζωή και την ψυχολογία της γυναίκας.

Η σωστή διάγνωση αποτελεί το πρώτο βήμα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Ενδομητρίωση και γονιμότητα

Η ενδομητρίωση αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες γυναικείας υπογονιμότητας.

Μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα μέσω διαφορετικών μηχανισμών:

• Χρόνια φλεγμονή στην πύελο.
• Δημιουργία συμφύσεων.
• Διαταραχή της λειτουργίας των σαλπίγγων.
• Επηρεασμός της ποιότητας των ωαρίων.
• Δυσκολία εμφύτευσης του εμβρύου.

Για τον λόγο αυτό, γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν χωρίς επιτυχία καλό είναι να υποβάλλονται σε πλήρη έλεγχο υπογονιμότητας.

Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω ενδομητρίωση;

Ναι.

Η παρουσία ενδομητρίωσης δεν σημαίνει ότι μία γυναίκα είναι στείρα.

Πολλές γυναίκες επιτυγχάνουν φυσιολογική εγκυμοσύνη, ενώ άλλες ωφελούνται από θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί σημαντική θεραπευτική επιλογή.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης;

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό του ιατρικού ιστορικού, των συμπτωμάτων, της γυναικολογικής εξέτασης και των απεικονιστικών εξετάσεων.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πολλές γυναίκες ταλαιπωρούνται για χρόνια πριν λάβουν τη σωστή διάγνωση.

• Αναλυτικό γυναικολογικό ιστορικό.
• Κλινική γυναικολογική εξέταση.
• Διακολπικό υπερηχογράφημα.
• Μαγνητική τομογραφία σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Λαπαροσκόπηση όταν απαιτείται.

Τι δείχνει το γυναικολογικό υπερηχογράφημα;

Το διακολπικό υπερηχογράφημα αποτελεί βασικό εργαλείο στη διερεύνηση της ενδομητρίωσης.

Μπορεί να αναδείξει ενδομητριώματα, συμφύσεις και άλλες χαρακτηριστικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με τη νόσο.

Η εμπειρία του εξεταστή παίζει σημαντικό ρόλο στην ακρίβεια της διάγνωσης.

Πότε χρειάζεται μαγνητική τομογραφία;

Η μαγνητική τομογραφία δεν απαιτείται σε όλες τις γυναίκες.

Μπορεί όμως να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες όταν υπάρχει υποψία βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης ή όταν σχεδιάζεται χειρουργική αντιμετώπιση.

Η εξέταση βοηθά στην καλύτερη χαρτογράφηση των εστιών της νόσου.

Τι είναι η λαπαροσκόπηση;

Η λαπαροσκόπηση αποτελεί ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδο που επιτρέπει την άμεση απεικόνιση της πυέλου.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τη διάγνωση όσο και για τη θεραπεία της ενδομητρίωσης.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις επιτρέπει την αφαίρεση των εστιών και των συμφύσεων με στόχο τη βελτίωση των συμπτωμάτων και της γονιμότητας.

Ποια είναι τα στάδια της ενδομητρίωσης;

Στάδιο	Χαρακτηριστικά
Στάδιο I	Ελάχιστες επιφανειακές εστίες
Στάδιο II	Ήπια νόσος
Στάδιο III	Μέτρια νόσος με πιθανές συμφύσεις
Στάδιο IV	Σοβαρή νόσος με εκτεταμένες αλλοιώσεις

Η βαρύτητα των συμπτωμάτων δεν συμβαδίζει πάντα με το στάδιο της νόσου.

Γυναίκες με περιορισμένη νόσο μπορεί να έχουν έντονο πόνο, ενώ άλλες με προχωρημένη ενδομητρίωση να εμφανίζουν ελάχιστα συμπτώματα.

Πώς αντιμετωπίζεται η ενδομητρίωση;

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας, τα συμπτώματα, τη γονιμότητα και την έκταση της νόσου.

• Παρακολούθηση.
• Αναλγητική αγωγή.
• Ορμονική θεραπεία.
• Λαπαροσκοπική χειρουργική.
• Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Η κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική αποφασίζεται πάντα εξατομικευμένα.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις γυναίκες.

Η απόφαση εξαρτάται από:

• Την ένταση των συμπτωμάτων.
• Την ύπαρξη ενδομητριωμάτων.
• Την επιθυμία για εγκυμοσύνη.
• Την ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία.
• Την έκταση της νόσου.

Ο στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η διατήρηση της αναπαραγωγικής δυνατότητας όπου αυτό είναι εφικτό.

Ενδομητρίωση και εξωσωματική γονιμοποίηση

Σε γυναίκες που δυσκολεύονται να επιτύχουν εγκυμοσύνη, η εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να αποτελέσει μία ιδιαίτερα αποτελεσματική επιλογή.

Η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, την ωοθηκική εφεδρεία, την έκταση της νόσου και τη συνολική αναπαραγωγική εικόνα.

Μπορεί η ενδομητρίωση να υποτροπιάσει;

Ναι.

Η ενδομητρίωση είναι χρόνια νόσος και σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να επανεμφανιστεί μετά από θεραπεία ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Η τακτική παρακολούθηση συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση πιθανής υποτροπής.

Συχνοί μύθοι για την ενδομητρίωση

Μύθος: Ο πόνος περιόδου είναι πάντα φυσιολογικός.

Αλήθεια: Ο έντονος πόνος μπορεί να αποτελεί ένδειξη ενδομητρίωσης και δεν πρέπει να αγνοείται.

Μύθος: Η ενδομητρίωση σημαίνει στειρότητα.

Αλήθεια: Πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση επιτυγχάνουν φυσιολογική εγκυμοσύνη ή αποκτούν παιδί με τη βοήθεια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Μύθος: Η εγκυμοσύνη θεραπεύει την ενδομητρίωση.

Αλήθεια: Η εγκυμοσύνη μπορεί να βελτιώσει προσωρινά τα συμπτώματα, αλλά δεν αποτελεί οριστική θεραπεία.

Μύθος: Αν το υπερηχογράφημα είναι φυσιολογικό, δεν έχω ενδομητρίωση.

Αλήθεια: Ορισμένες μορφές της νόσου μπορεί να μην είναι εμφανείς σε όλες τις εξετάσεις.

Συχνές Ερωτήσεις

Η ενδομητρίωση φαίνεται πάντα στο υπερηχογράφημα;

Όχι. Ορισμένες μορφές μπορεί να είναι δύσκολο να ανιχνευθούν μόνο με υπερηχογράφημα.

Πρέπει να χειρουργηθούν όλα τα ενδομητριώματα;

Όχι. Η απόφαση εξαρτάται από το μέγεθος, τα συμπτώματα, την ηλικία και τα αναπαραγωγικά σχέδια της γυναίκας.

Η ενδομητρίωση προκαλεί πάντα πόνο;

Όχι. Ορισμένες γυναίκες έχουν σημαντική νόσο χωρίς έντονα συμπτώματα.

Μπορώ να κάνω εξωσωματική αν έχω ενδομητρίωση;

Ναι. Σε πολλές περιπτώσεις η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή.

Η ενδομητρίωση σχετίζεται με άλλες γυναικολογικές παθήσεις;

Μπορεί να συνυπάρχει με άλλες καταστάσεις όπως οι πολυκυστικές ωοθήκες ή οι διαταραχές κύκλου.